sosyal ve duygusal gelişim için

ERKEN ÇOCUKLUKTA DRAMA ÇALIŞMALARINDA RESİMLİ ÇOCUK MASALLARININ VE KUKLALARIN KULLANIMI İLE SOSYAL VE DUYGUSAL BECERİLERİN GELİŞTİRİLMESİ


Beyin çok küçük yaşta hızla geliştiği için ilk yılların geleceğe etkisi oldukça büyüktür. Bu yıllarda sahip olunan deneyimler, yaşantılar, ilişkiler, çocuğun duygusal ve sosyal gelişimini, öğrenme yeteneğini ve gelecekte nasıl bir yetişkin olacağını kalıcı bir şekilde etkiler. Yapılan araştırmalar beyindeki sinir hücrelerinin birbirleriyle bağlantısının erken yaşta tekrarlanan deneyimlerle oluştuğunu göstermektedir. (Pruett,1999:15-22) Bu nedenle duygusal ve sosyal becerilerin erken çocuklukta kazandırılması oldukça önemlidir.

Araştırmalar müzik, şarkı söyleme, resim ve el işi gibi sanat etkinliklerine, masal kitapları okuma, dans, hareket ve drama faaliyetlerine erken yaşta başlamanın beyinde oluşacak bağlantılara etkisinin önemini ve bu bağlantıların çocuğun gelecekteki hayatını olumlu bir şekilde etkilediğini önemle vurgulamaktadır. (Jeanneret, Developing Children’s Full Potential: Why The Arts Are Important)

Duygusal ve sosyal becerilerin gelişmesi için uygulanacak sanat ve drama faaliyetleriyle tekrar tekrar yinelenen duygusal dersler beyindeki güçlü sinir yollarına yansır ve böylece zamanla olumlu alışkanlıklar kazanılmış olunur.

Duygusal ve sosyal becerilerin gelişmesi için kazanılması gereken özellikler: (Goleman 2000: 242)

• Özbilinç (kendini tanıma)
• Konuşma ve dinleme becerilerini geliştirerek kendisini ve duygularını olumlu bir şekilde ifade edebilme,
• Başkalarının farklı düşüncelerini olduğu gibi kabul ederek empati gösterme,
• Grup içinde olumlu etkilişim ve işbirliği içinde olma
• Kendine güven duymaktır



Duygusal ve sosyal becerilere sahip olan çocuklar,

• Kendilerini daha iyi hissederler
• Empati duyguları gelişir
• Daha az davranış problemleri gösterirler
• Arkadaş etkisinde kalmazlar
• Çatışma, anlaşmazlık gibi durumlara daha kolay çözüm yolu bulurlar
• Kendilerine zararlı verecek şeylere (Sigara, içki, uyuştururcu) eğilimleri olmaz
• Çok sayıda arkadaşları vardır
• Duygularını kontrol edebilir ve dürtüler karşısında iradelerine hakim olabilirler
• Dersleriyle ilgili ve başarılıdırlar
• Duygusal ve fiziksel açıdan sağlıklı olurlar

Bu çok önemli hayat becerilerinin çocuklara kazandırılmasında dramanın yeri büyüktür.

Drama çalışmalarıyla,

• Çocuklar kendilerini tanır ve duyguların farkına varırlar
• Dil yetenekleri gelişir. Dile hakimiyet, akıcı konuşma ve kendilerini ve duygularını sözel olarak ifade etme yetenekleri gelişir
• Dinleme becerileri gelişir. Etkili ve dikkatli dinleme yeteneği ile kuralları takip ederek içinde bulundukları grupta kurallara uymayı öğrenirler
• Kendilerini bedensel olarak ifade edebilmeyi öğrenirler
• Konsantre olabilmeyi öğrenirler
• Olaylara farklı açılardan bakmayı öğrenirler
• İletişim becerileri artar ve başkalarıyla daha kolay empati kurabilirler
• Daha yaratıcı olurlar
• Kendilerine olan güvenleri artar ve sosyal becerileri gelişir
• Bunlar da ilerde çocukların öğrenmelerine olumlu yönde etki eder

Drama, duyguların farkına varılmasına ve sözlü ya da sözsüz olarak ifade edilmesine olanak sağladığı için çocuğun psikolojik sağlığı da desteklenmiş olunur. (Önder, 2000:49) Drama derslerinde kuklaların kullanılması, çocukların kendilerini daha etkin bir şekilde ifade etmelerine ve katılımcı olmalarına, konuşmayan, sessiz ya da utangaç çocukların kabuklarından çıkmalarına yardımcı olur. Başkalarının önünde konuşmaktan çekinen çocuklar, duygu ve heyecanlarını kuklalarla çok daha istekli ve rahat bir şekilde dile getirebilirler. Drama derslerinde kuklaların kullanımı özgüveni artırmak için oldukça etkili bir yoldur. Bunun yanı sıra çocuklar dili kullanarak kelime hazinelerini, hikaye anlatma ve dinleme becerilerini geliştireceklerdir.

Çocuklara kendi kuklalarını yaptırmak

Çocukların kendi kuklalarını yapmaları onlar için çok güzel bir deneyimdir. Kuklanın yapımında gerekli detaylara kendi karar verdiği için kukla çocuk için çok özel ve kişiseldir. Böylece çocuk yaptığı kuklayı sahiplenir. Bunun yanı sıra kendi kuklalarını yaparken çocukların el becerileri, küçük motor kasları ve yaratıcılıkları da geliştirilmiş olur.

Kuklaların oynatılması için mutlaka bir kukla sahnesine ihtiyaç yoktur. Arzu edilirse kukla sahnesi yapılabilir ya da satın alınabilir, ancak kuklalar hiç sahnesiz de oynatılabilir. Hatta çoğu zaman çocuk ve kukla açıkta olunca sadece kuklayı değil çocuğu da seyretme şansınız olur ve böylece çocuğun kuklasını oynatırken yüzündeki ifade ve anlatımı da izleyebilirisiniz.

Masal kitaplarının drama çalışmalarına katılması çocukların kitapları tanımaları, sevmeleri ve okumaya ilgi duymaları yönünden oldukça faydalıdır.

Masal kitaplarının kullanımı ile çocukların,

• Hayal güçleri kuvvetlenir
• Yaratıcılığı gelişir
• Boyama ve resim yapmaya ilgi ve hevesleri artar (kitapların renkli resimleri çocukları resim yapmaya teşvik eder)
• Kelime hazinesi ve dil becerileri gelişir (hikaye anlatma becerisi, konuşma sanatı)
• Dinleme becerileri geliştirir
• Problem çözmeyi öğrenirler
• Farklı düşünce ve duyguların ayırımına varırlar. Empatileri gelişir.

Çocuklara kitap okurken karakterleri seslendirmeniz ve duygularla ilgili mimikler (mutluysa gülümseme, üzgünse asık bir surat gibi) yapmanız çocuğun sözel ve sözel olmayan ifadeleri anlamasına yardımcı olur. Masal kitabını okurken onlara okuduğunuz sayfadaki resimleri göstermeniz dinleme becerisi ve konsantre olma yeteneğini gelişir.

Kitabın bitiminde çocuklara kitabın neresini daha çok sevdikleri, neresini daha az ya da hiç sevemedikleri, hangi karakteri daha çok sevdikleri, hangisini daha az ya da hiç sevmedikleri ve bunların sebepleri sorularak düşünce ve duygularını paylaşmaları sağlanır. Olaylar karşısında masal kahramanlarının duyguları (üzgün, kızgın, mutlu) hakkında konuşarak duyguları adlandırmak çocukların kelime hazinesini arttırarak, kendilerini ve duygularını ifade etmelerine yardımcı olacaktır. Kitapla ilgili farklı görüşlerin ve duyguların paylaşılması, çocukların olaylara değişik açılardan bakmasını, değerlendirmesini ve sorun çözme yeteneklerini geliştirecektir.

Masal Kitapları ve kuklaların kullanımıyla uygulanacak bu drama çalışmasına hergün iki saat ayırmak yeterlidir. Bu iki saat süresince masal okuma, masal kitabı hakkında konuşma, seçilen masal karakterinin kuklasının yapımı yer alacaktır. Beş gün boyunca (ya da uygulama haftada bir gün yapılmak istenirse beş hafta boyunca) beş ayrı masaldan beş değişik kuklanın yapılması tamamlandıktan sonra çocuklar kuklalarını oynatmak istedikleri bir masal seçer ve kendi gruplarıyla masalı nasıl oynacaklarına karar verip arkadaşlarına kukla gösterisi şeklinde sunarlar. Bu çalışmanın nasıl uygulanacağını ve örnek kuklaları aşağıda bulacaksınız.

1. Çocuklara yapacağınız bu drama çalışması hakkında bilgi verin

• Hergün (ya da her drama dersinde) çocuklara bir ya da iki masal kitabı okuyacağınızı,
• Masal kitabı hakkında birlikte konuşacağınızı,
• Masal kitabından kendi seçecekleri bir karakterin kuklasını yapacaklarını (her derste yeni bir kukla çeşidi, örneğin: parmak kukla, kesekağıdından kukla, çubuk kukla, el kuklası gibi),
• Ve son olarak en çok sevdikleri masal kitabına göre gruplara ayrılıp o masal kitabındaki bir karaketeri yaptıkları kukla ile oynatacaklarını söyleyin.

2.Seçtiğiniz masal kitabını çocuklara okurken

• Okuduğunuz her sayfanın resmini gösterin.
• Karakterlerin konuşmalarına ve duygularına göre yüz ifadeleri ve seslendirme kullanın (üzgünse yüzünüz ve ses tonunuz üzgün olsun).
• Kitabı okuduktan sonra çocuklara açık uçlu sorular sorun. Örneğin: Masalda en çok sevdiğiniz yer neresi oldu? Neden? Masalda sevmediğiniz yer neresiydi? Neden? Masaldaki çocuk ne hissetti? Kızınca arkadaşına bağırması güzelmiydi? Siz olsanız ne yapardınız? Daha önce hiç sizin başınıza böyle birşey geldimi? Siz ne yaptınız? Gibi.
• Masalda en çok hangi karakteri sevdiniz/sevmediniz?
• Bu masaldaki karakterlerden hangisinin kuklasını yapmak istiyorsunuz?
(Her drama dersinde iki kitap okuyun. Bunlardan biri bir önceki derste okuduğunuz ve biri de yeni bir kitap olsun. Kukla yapımlarının bitiminde çocuklar bu masal kitaplarından bazılarını kuklalarıyla oynayacakları için masalları tekrar tekrar duymaları akıllarında kalmasını sağlayacaktır.)

3.Kukla yapımı

• Çocuklara her derste yeni bir kukla türü tanıtın (parmak kuklası, kağıt bardaktan kukla, el kuklası, kesekağıdından kukla, çoraptan kukla, çubuk kuklası vs).
• Örnek gösterin.
• Nasıl yapıldığını açıklayın.
• Kuklalar için gerekli malzemeleri sağlayın (çorap, renkli kağıt, zamk, makas, yün parçaları, düğmeler vs).
• Kukla yaparken yaratıcılıklarını kullanmaları için teşvik edin.
• Kesme, yapıştırma işlerinde ihtiyacı olan çocuklara yardım etmek için kukla yapımı sırasında başka öğretmen arkadaşların size yardım etmesini isteyin.

4.Kuklaların oynatılması

• Çocuklar kuklalarını oynatmak istedikleri masal kitabını seçerler.
• Herkes kendi grubunda öğretmeninden masalı birkaç kez daha dinler.
• Çocuklar kuklalarına hangi karakteri oynayatacaklarına karar verirler.
• Grup içinde bir prova yapılır. Herkes kendi sırasını bilir.
• Sözler ezberlenmez, Masalın konusunu ve olayların sırasını bilmeleri yeter. Masalı bildikten sonra oyunu doğaçlama oynamaları istenir. Çocuklar arzu ederse masalda ve sözlerde değişikler yapılabilir.
• Çocuklar hangi bölümü oynayacaklarını ve ne söyleceğini belirler.

5. En son olarak, hepbirlikte bu keyifli dakikaların tadını çıkartmaya geliyor sıra. Arkanıza yaslanın ve çocukların neler yaratabileceklerini izleyin. Hayran kalacaksınız.

Sonuç:

Duygusal ve sosyal becerileri gelişmiş çocuklar, kendilerini daha iyi hissederler, empati duyguları gelişir, daha az davranış problemleri gösterirler, arkadaş etkisinde kalmazlar, çatışma, anlaşmazlık gibi durumlara daha kolay çözüm yolu bulurlar, kendilerine zarar verecek şeylere (Sigara, içki, uyuştururcu) eğilimleri olmaz, çok sayıda arkadaşları vardır ve onlarla iyi geçinirler, duygularını kontrol edebilir ve dürtüler karşısında iradelerine hakim olabilirler, dersleriyle ilgilidir ve başarılıdırlar, duygusal ve fiziksel açıdan sağlıklı olurlar.

Erken çocuklukta duygusal ve sosyal becerilerin kazandırılması beynin ilk yıllarda hızla gelişmesi ve bu sürenin geleceğe olan önemli etkisi nedeniyle oldukça önemlidir. Çocuklara yüksek sesle masal kitapları okumak, kitap hakkında konuşmalarını sağlayarak farklı düşünce ve duyguların ayırımına varmalarını sağlamak, drama çalışmaları ve el sanatları faaliyetleri ile kendilerini ve duygularını ifade etmelerine yardımcı olmak, bugün ve ilerde onlar için çok önemli olan hayat becerilerine sahip olmalarına yardım edecektir.

Yorum Yaz